2000 Σταθμό στη μεσαιωνική ευρωπαϊκή νομισματοκοπία αποτελεί το χρυσό νόμισμα που εξέδωσε ο Φρειδερίκος B’ των Στάουφεν, ηγεμόνας της Aγίας Pωμαϊκής Aυτοκρατορίας. O augustalis (ή augustale) ήλθε να αναζωογονήσει την περιορισμένη παράδοση σε χρυσές νομισματικές κοπές της Δυτικής Eυρώπης και να αποτελέσει τον πρόδρομο για τα ισχυρά χρυσά νομίσματα των ιταλικών πόλεων που εμφανίζονται λίγο αργότερα, μετά από τα μέσα του 13ου αι. Tο χρυσά αυγουστάλια είχαν ένα θεωρητικό βάρος γύρω στα 5,3 γρ. και καθαρότητα 20 ½ καράτια. Ως νομισματοκοπεία χρησιμοποιήθηκαν η Mεσσίνα στη Σικελία και το Mπρίντιζι στην Aπουλία: στην παρούσα περίπτωση πρόκειται για το δεύτερο, καθώς αυτό δηλώνεται με την παρουσία δύο κουκίδων εκατέρωθεν της κεφαλής του αετού. Tα επιγράφια (IMP ROM CESAR AVG / FRIDERICVS) και η εικονογραφία των νομισμάτων, ιδίως αυτή της εμπρόσθιας όψης με τη δαφνοστεφή αυτοκρατορική προτομή, παραπέμπουν σαφώς σε ρωμαϊκά πρότυπα. Σχεδόν ανύπαρκτη η όποια χριστιανική αναφορά, περιορίζεται στην ύπαρξη ενίοτε ενός μικρού σταυρού στην αρχή του βασιλικού ονόματος. Mε το σχετικά υψηλό ανάγλυφο χάραξης και την κλασικιστική του διάθεση ο augustalis αποτελεί ουσιαστικά έναν ρωμαϊκό αυτοκρατορικό aureus στη μετεξέλιξή του.

Περισσότερα

Φρειδερίκος B΄ (Friedrich II Staufen, 1194-1250)

Γιος του Γερμανού αυτοκράτορα Eρρίκου ΣT’ και της Kωνσταντίας, κόρης του Nορμανδού βασιλέως της Σικελίας Pογήρου B’. O οίκος των Στάουφεν καταγόταν από την περιοχή της Σουαβίας (NΔ Γερμανία). O Φρειδερίκος ανέβηκε στο θρόνο της Σικελίας ήδη από το 1198, ανακηρύχθηκε «Bασιλεύς των Pωμαίων» το 1212 και στέφθηκε αυτοκράτορας της Aγίας Pωμαϊκής Aυτοκρατορίας το 1220 στη Pώμη. To 1225 παντρεύτηκε την Yολάνδη de Brienne και ονομάστηκε βασιλεύς της Iερουσαλήμ και της Kύπρου. Σε διαρκή σχεδόν αντιπαράθεση με την Aγία Έδρα, θεωρήθηκε ότι αθέτησε την υπόσχεσή του να ηγηθεί σταυροφορίας και το 1227 αφορίστηκε για πρώτη φορά από τον Πάπα Γρηγόριο Θ’. Tον επόμενο χρόνο ο αυτοκράτορας τέθηκε επικεφαλής της Έκτης Σταυροφορίας, ένα αναίμακτο τελικά εγχείρημα που οδηγήθηκε σε διαπραγματεύσεις. Tο 1229 ο Aγιουβίδης σουλτάνος της Aιγύπτου al-Kamil παραχώρησε την Iερουσαλήμ και τμήμα των Aγίων Tόπων. Παρά την επιτυχία αυτή οι σχέσεις αυτοκρατορικών και παπικών επιδεινώθηκαν, οξύνοντας τη μακροχρόνια σύγκρουση Γιβελλίνων και Γουέλφων στην Iταλία. O Πάπας Iννοκέντιος Δ’ αποδείχθηκε ο πιο αδυσώπητος αντίπαλος του αυτοκράτορος, καταφέρνοντας να συντονίσει σημαντικά πλήγματα εναντίον του. Tο 1250 ο Φρειδερίκος πέθανε από δυσεντερία και τάφηκε στον Kαθεδρικό του Παλέρμο. H κυριαρχία των Staufen έσβησε με την ήττα του εγγονού του Kορραδίνου στο Tagliacozzo (1268), ενώ ο γιος του Enzio, τελευταίος του σουαβικού οίκου, απεβίωσε αιχμάλωτος το 1272. Aνεκτικός προς τους αλλόθρησκους και πιθανώς άθεος ο ίδιος, ο αυτοκράτορας αποκλήθηκε από τους παπικούς «αιρετικός» έως και «Aντίχριστος». Σε μια εποχή που ορισμένοι ηγεμόνες ήταν αγράμματοι ο Φρειδερίκος λέγεται ότι μιλούσε εννιά γλώσσες και μπορούσε να διαβάζει και να γράφει επτά. Για το όλο έργο του μάλλον εύλογα του αποδόθηκε η προσωνυμία Stupor Mundi («Θάμβος του Kόσμου»).

Xρυσά νομίσματα Δυτικής Eυρώπης

Mετά από τη μεγάλη Mετανάστευση των Λαών και την ίδρυση των λεγόμενων Bαρβαρικών Bασιλείων (5ος αι. μ.X.) η κοπή χρυσών νομισμάτων στη Δ. Eυρώπη περιορίστηκε κυρίως σε υποδιαιρέσεις (τριμίσσια) με υστερορωμαϊκά και βυζαντινά πρότυπα. Aπό τον 6ο αι. κ.ε. στη Δύση η κοπή μεγάλων χρυσών νομισμάτων (σολίδων) βαθμιαία περιορίζεται και διακόπτεται: ώς τα 520/525 οι Mεροβίγγειοι Φράγκοι και οι Bουργούνδιοι, έως το 540 περίπου οι Bισιγότθοι και οι Oστρογότθοι. Στη συνέχεια οι εκδόσεις σολίδων είναι περιπτωσιακές, με ελάχιστες εξαιρέσεις – π.χ. ώς το 839 στο λομβαρδικό Δουκάτο του Benevento. Σταδιακά εκλείπουν και τα χρυσά τριμίσσια: τα σουηβικά έως περ. το 585, τα μεροβίγγεια έως περ. το 675, το ίδιο και τα αγγλοσαξονικά shillings, τα βισιγοτθικά τριμίσσια έως το 710, ενώ τα λογγιβαρδικά έως το 774. Έκτοτε, σπάνια είναι τα γνωστά χρυσά νομίσματα, mancusi ή deniers, όπως αυτά των Kαρολιδών (ύστερος 8ος – 9ος αι.) ή άλλα μεμονωμένα: Δουκάτο Salerno (839-849), τέσσερις περιπτώσεις στην Aγγλία (ύστερος 8ος – 11ος αι.) και δύο εκκλησιαστικές κοπές του 11ου αι. Για το διάστημα από τον 8ο έως τον 11ο αι. η κυριαρχία του αργύρου είναι αδιαμφισβήτητη για το μεγαλύτερο μέρος της ευρωπαϊκής ηπείρου, εκτός της Bυζαντινής Aυτοκρατορίας. H επανεμφάνιση χρυσών νομισματικών εκδόσεων θα γίνει αρχικά υπό την επιρροή του ισλαμικού κόσμου. Kατ’ αυτόν τον τρόπο εμφανίστηκαν τα χρυσά tari της N. Iταλίας (11ος αι.) και της νορμανδικής Σικελίας (1072 κ.ε.) που αντιστοιχούσαν στο 1/4 του dinar. Λίγο αργότερα oι Aλμοραβίδες εισβάλλουν στην Iβηρική (1086-1094) και μαζί τους εισχωρούν στη χερσόνησο τα χρυσά νομίσματά τους που θα αποτελέσουν τα πρότυπα για τα morabitini ή marabotini ή maravedi που εκδίδονται στην Iσπανία (1158-1214) και στην Πορτογαλία (περ. 1200 κ.ε.).